భారత ప్రదర్శన ప్రపంచంలో డ్రెస్ కోడ్ అనే పదం సాధారణంగా ప్రొఫెషనలిజం, బ్రాండ్ ఇమేజ్, కస్టమర్ ఫేసింగ్ రోల్స్ తో అనుసంధానమై ఉంటుంది. అయితే ఇటీవల లెన్స్కార్ట్ సంస్థకు సంబంధించిన ఒక అంతర్గత స్టాఫ్ యూనిఫామ్ అండ్ గ్రూమింగ్ గైడ్ డాక్యుమెంట్ బయటకు రావడంతో.. ఈ చర్చ వ్యక్తిగత ఐడెంటిటీ, మత స్వేచ్ఛ, సాంస్కృతిక హక్కుల దిశగా మలుపు తిరిగింది. ఈ డాక్యుమెంట్లో హిజాబ్, టర్బన్లను అనుమతిస్తూ.. బొట్టు, తిలకం, చేతి తాడు.. ఇలా కొన్ని మత చిహ్నాలపై నిషేధం చూపబడింది. దీంతో సెలెక్టివ్ టార్గెటింగ్ ఆరోపణలు వెల్లువెత్తాయి.
వివాదానికి కేంద్రబిందువైన డాక్యుమెంట్లో అన్నదేంటంటే?
సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయిన లెన్స్ కార్ట్ స్టాఫ్ యూనిఫారం అండ్ గ్రూమిక్ గైడ్ పేరుతో ఉన్న డాక్యుమెంట్లో ముఖ్యంగా మూడు అంశాలు పెద్ద చర్చకు దారి తీశాయి. ఒకటి.. హిజాబ్, టర్బన్ అనుమతి.. అంటే నల్లరంగు హిజాబ్, నల్ల టర్బన్ ధరించవచ్చు. హిజాబ్ ఛాతీ వరకు కవరేజ్ ఉండాలి, కంపెనీ లోగో కనిపించేలా ఉండాలి. అయితే బుర్ఖా స్టోర్లో అనుమతించబడదని గైడ్లో ఉంది.
రెండు..బొట్టు, తిలకం చేతితాడుపై నిషేధం.. ఆ డాక్యమెంట్లో మత చిహ్నం అయిన తిలకం, బింది, స్టిక్కర్లకు అనుమతి లేదని స్పష్టంగా ఉంది. అలాగే మతపరంగా చేతికి కట్టుకుని తాడు కూడా నిషేధం అని విస్పష్టంగా ఉంది. ఇక మూడు సిందూర్ పై పరిమితి. వివాహిత మహిళలు సిందూర్ ను పరిమితంగానే పెట్టుకోవాలి. అది నుదుటిపై పడకూడదు అనే సూచన కూడా ఆ డాక్యుమెంట్ లో ఉంది. ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా చెప్పవలసిందేమిటంటే.. హిజాబ్ ఓకే, బొట్టు నాట్ ఓకే అని ఆ డాక్యుమెంట్లో పేర్కొనడమే. ఇదే వివాదానికి దారి తీసింది. సెలెక్టివ్ గా వివక్ష చూపిస్తున్నారన్న విమర్శకు కేంద్రంగా మారింది. పరిశీలన నెక్సార్ట్ సీఈవో పరిశీలన వివరణ ఇస్తూ ఇది ప్రస్తుత విధానం కాదనీ, ఆ డాక్యుమెంట్ పాతదని చెప్పారు. వివాదం తీవ్రరూపం దాల్చిన తర్వాత లెన్స్కార్ట్ వ్యవస్థాపకుడు, సీఈవె పేయుష్ బన్సల్ పబ్లిక్గా స్పందించారు. ఆయన సామాజిక మాఆధ్యమ వేదిక ఎక్స్ లో చేసిన ఓ పోస్టులో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న డాక్యుమెంట్ సరికాదని, అది తమ సఃసంస్థ ప్రస్తుత మార్గదర్శకాలను ప్రతిబింబించదని స్పష్టం చేశారు. అంతే కాకుండా ప్రస్తుత పాలసీపై స్పష్టత ఇచ్చారు. తమ సంస్థలో మతపరమైన వ్యక్తీకరణలపై ఎటువంటి ఆంక్షలూ లేవని సూచిస్తున్నాయి. తిలకం, బిందులపై నిషేధం లేదని వివరించారు. అయితే నేటిజనులు మాత్రం ఈ డాక్యుమెంట్ ఫిబ్రవరి 2026 తేదీతో ఉందానీ, ఇది పాతది అని వివరణ ఇచ్చి చేతులు దులుపుకుంటే సరిపోదని అంటున్నారు. “సెలెక్టివ్ టార్గెటింగ్” ఆరోపణ.. డైవర్సిటీనా, డబుల్ స్టాండర్డ్సా? అన్న ప్రశ్న ఈ వివాదంలో ప్రముఖంగా తలెత్తుతోంది.
ఒక మత చిహ్నానికి గౌరవం, ఇంకొక మత చిహ్నానికి నిషేధం అనే భావన స్పష్టంగా ఉంది. హిజాబ్, టర్బన్లను అనుమతిస్తూ, బొట్టు, తిలక్, కళావత చిహ్నాలను నిషేధించడం వంటి స్పష్టంగా మత వివక్షే అన్న అభిప్రాయం వ్యక్తమౌతోంది. అదే సమయంలో కంపెనీ పబ్లిక్ ఇమేజ్లో డైవర్సిటీ, ఇన్క్లూజన్, కల్చరల్ ప్రైడ్ పదాలను విస్తృతంగా వాడుకోవడం, ఈ మధ్య వ్యత్యాసం ఎంపిక హిపోక్రసీ”గా సోషల్ మీడియాలో విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.
ఉద్యోగ హక్కులు, మత స్వేచ్ఛ: న్యాయ కోణం
భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం, ఆర్టికల్ 25 వ్యక్తిగత మత స్వేచ్ఛను, ఆర్టికల్ 19 వ్యక్తిగత వ్యక్తిత్వ, అభివ్యక్తి స్వేచ్ఛను రక్షిస్తుంది. అయితే ప్రైవేట్ కంపెనీ సంస్థలు.. తమ బ్రాండ్ ఇమేజ్, యూనిఫామ్ పాలసీ పేరుతో కొన్ని పరిమితులు విధించబడ్డాయి.అయితే.. డ్రెస్ కోడ్ ఎక్కడ వరకు న్యాయసమ్మతం? సేఫ్టీ, హైజీన్, యూనిఫామ్ స్టాండర్డ్ వంటి కారణాల కోసం కొన్ని నియమాలు సాధారణంగా అంగీకరించబడతాయి. మత చిహ్నాలపై సెలెక్టివ్ నిషేధం న్యాయపరంగా నిలుస్తుందా? ఒక మత చిహ్నాన్ని అనుమతిస్తూ, ఇంకొక మత చిహ్నాన్ని నిషేధించడం ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా వివక్షకిందే పరిగణించాలా? అనే ప్రశ్న న్యాయ, సామాజిక వర్గాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది. మత చిహ్నాలు ధరించినందుకు ఉద్యోగుల పనితీరు పాయింట్లు తగ్గించారనే ఆరోపణలు వస్తే.. అది కేవలం డ్రెస్ కోడ్ సమస్య కాకుండా, పని ప్రదేశంలో వివక్ష సమస్యగా మారుతుంది. డిస్క్రిమినేషన్ సమస్యగా మారుతుంది.
ఎగ్జామ్ సెంటర్లు, పోలీస్ రిక్రూట్మెంట్, ఇతర రంగాల్లోనూ ఇదే ధోరణి?
లెన్స్కార్ట్ వివాదంతో పాటు, పరీక్షా కేంద్రాల్లో, పోలీస్ రిక్రూట్మెంట్లో, కొన్ని ప్రభుత్వ పరీక్షల్లో చేతి తాళ్లు, జంధ్యాలు, మత చిహ్నాలు తొలగించమని చెప్పిన ఘటనలు గతంలో కూడా తరచుగా వార్తల్లోకి వచ్చాయి. స్మార్ట్ వాచ్, ఎలక్ట్రానిక్ గాడ్జెట్లను నిషేధించడం లాజిక్కు నిలబడుతుంది కానీ, కానీ నూలు తాడు, జంధ్యాలు, సాధారణ మత చిహ్నాలను కూడా చీటింగ్ పేరుతో నిషేధించడం పట్ల ప్రజల్లో అసంతృప్తి, అవమాన భావనకు దారి తీస్తోంది.ఇక్కడ కూడా అదే ప్రశ్న.. సెక్యూరిటీ, ఫెయిర్ నెస్ పేరుతో తీసుకునే నిర్ణయాలు, వ్యక్తిగత గుర్తింపు.. స్వేచ్ఛను ఎంతవరకు దెబ్బతీస్తున్నాయో?
బ్రాండ్ ఇమేజ్ వర్సెస్ వ్యక్తిగత గుర్తింపు కల్చర్ కు పెద్ద పరీక్ష
ఇప్పటి గ్లోబల్, మల్టీకల్చరల్ పని ప్రదేశాలలో కంపెనీలు ఒకవైపు డైవర్సిటీ & ఇన్క్లూజన్ ను తమ బ్రాండ్ కథనంలో ప్రధానంగా ప్రొజెక్ట్ చేసింది. పండగల సమయంలో ప్రకటనల్లో బొట్టు, పూజ, సంప్రదాయ దుస్తులు, కుటుంబ విలువలు బ్రాండ్ కమ్యూనికేషన్లో ప్రధాన పాత్ర పోషించారు. అదే సమయంలో, ఆఫీసులో ఉద్యోగి అదే చిహ్నాలతో వస్తే, ఇది తీసేయండి, అది వద్దు అనే రూల్స్ అమలైతే.. అది బ్రాండ్ మెసేజ్, గ్రౌండ్ రియాలిటీ మధ్య ఉన్న అగాధాన్ని బహిర్గతం చేస్తుంది.
డైవర్సిటీ ఒక స్లైడ్లో ఉండే పదమా? లేక ఉద్యోగి ముఖంపై, చేతిపై, నుదిటిపై కనిపించే చిహ్నాలనూ గౌరవించే విలువా? ఇదే అసలు ప్రశ్న. లెన్స్కార్ట్ కేసు.. ఒక కంపెనీ వివాదమా, పెద్ద ట్రెండ్కు ప్రతిబింబమా? లెన్స్కార్ట్ వివాదం కేవలం ఒక కంపెనీ విధాన తప్పిదమేనా, లేక భారత దేశంలో మెల్లగా పెరుగుతున్న సాంస్కృతిక డిస్కనెక్ట్ కు సంకేతమా అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఒకవైపు గ్లోబల్ స్టాండర్డ్స్ పేరుతో యూనిఫామ్, గ్రూమింగ్ పాలసీలు కఠినమవుతుండగా.. మరోవైపు భారతీయ ఉద్యోగులు తమ మత, సాంస్కృతిక చిహ్నాలను ప్రైవేట్ స్పేస్లోకి మాత్రమే పరిమితం చేయాల్సిన ఒత్తిడిని అనుభవిస్తున్నారనే భావన పెరుగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో, లెన్స్కార్ట్ సీఈవో ఇచ్చిన వివరణ.. పాలసీ మారింది, మత చిహ్నాలపై ఎలాంటి నిషేధం లేదు అనే స్పష్టీకరణ, ఒక డ్యామేజ్ కంట్రోల్ ప్రయత్నం మాత్రమే కాకుండా, భవిష్యత్తులో ఇతర కంపెనీలకు కూడా ఒక హెచ్చరికగా చూడవచ్చు. డ్రెస్ కోడ్ పేరుతో తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయం, ఉద్యోగి కేవలం యూనిఫారం మాత్రమే కాదు, తన అస్థిత్వాన్ని కూడా తాకుతుందనే గుర్తింపు ప్రపంచాన్ని గుర్తించాల్సిన సమయం వచ్చింది.
సంకలనం, సేకరణ :సీతారాం కంఠంనేని
సూచనలు:
1. https://www.hindustantimes.com/trending/lenskart-under-fire-for-hijab-allowed-bindi-banned-rule-peyush-bansal-reacts-101776311485594.html?utm_source=copilot.com
2. https://www.wionews.com/india-news/lenskart-in-soup-over-no-bindi-kalawa-rule-in-dress-code-while-allowing-hijab-ceo-issues-clarification-1776334184761?utm_source=copilot.com
3. https://www.timesnownews.com/india/lenskart-ceo-peyush-bansal-on-hijab-allowed-bindi-banned-viral-dress-code-says-document-outdated-article-154093177?utm_source=copilot.com
4. https://www.livemint.com/companies/news/lenskarts-viral-style-guide-row-bindi-tilak-banned-but-hijab-allowed-peyush-bansal-responds-11776319876088.html?utm_source=copilot.
5. https://www.indiatoday.in/india/story/lenskart-hijab-tilak-bindi-kalawa-guidelines-row-controversy-eyewear-founder-peyush-bansal-shark-tank-2896971-2026-04-16?utm_comsource=copilot.
