నార్వే జర్నలిస్ట్ : హైదరాబాద్‌లో జరగనున్న భారత్ సమ్మిట్‌కు హాజరుకావాల్సిన నార్వే సీనియర్ జర్నలిస్ట్ హెలె లింగ్ స్వెండ్‌సెన్‌కు చివరి నిమిషంలో వీసా రద్దు కావడం ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చనీయాంశంగా మారింది. అన్ని అనుమతులు ఇచ్చిన తర్వాత ప్రయాణానికి కొన్ని గంటల ముందు కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ తీసుకున్న నిర్ణయం అనేక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. ఇది కేవలం ఒక జర్నలిస్టు పర్యటనకు సంబంధించిన వ్యవహారమా? లేక పత్రికా ప్రభుత్వ స్వేచ్ఛ, దౌత్య సంబంధాలు, విమర్శలను స్వీకరించే వైఖరికి సంబంధించిన పెద్ద చర్చకు నాందా?
అంతర్జాతీయ వేదికలపై ఒక దేశ ప్రతిష్టను నిర్ణయించేది కేవలం ఆ దేశ ఆర్థిక బలం, రాజకీయ పలుకుబడి మాత్రమే కాదు. భిన్నాభిప్రాయాలను ఎలా స్వీకరిస్తుంది? విమర్శలను ఎంత ప్రజాస్వామికంగా ఎదుర్కొంటుంది? విదేశీ ప్రతినిధులతో ఎలా వ్యవహరిస్తుంది? అన్న అంశాలు కూడా కీలకమే. ఇప్పుడు హైదరాబాద్‌లో జరగనున్న భారత్ సమ్మిట్ చుట్టూ ఈ ప్రశ్నలనే తెరపైకి తెచ్చింది.
వీసా నుంచి రద్దు వరకు.. గంటల్లో ఏం జరిగింది?
హైదరాబాద్ వేదికగా నవంబర్ 12 నుంచి 14 వరకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం వల్ల భారత్ సమ్మిట్‌కు నార్వేకు చెందిన సీనియర్ జర్నలిస్ట్ హెలె లింగ్ స్వెండ్‌సెన్‌ను ప్రత్యేకంగా ఆహ్వానించారు. ‘ఫోర్జింగ్ ఎ న్యూ వరల్డ్’ అనే ఇతివృత్తంతో ఈ సదస్సులో మీడియా భవిష్యత్తు, పత్రికా స్వేచ్ఛ వంటి కీలకమైన ఆమె చీఫ్ ప్యానెలిస్ట్‌గా పాల్గొనాల్సి ఉంది.
ఈ పర్యటనకు సంబంధించి నార్వేలోని భారత రాయబార కార్యాలయం ఆమెకు వీసా జారీ చేసింది. అవసరమైన అనుమతులు కూడా లభించాయి. దీంతో హైదరాబాద్ పర్యటనకు ఆమె సిద్ధమయ్యారు. అయితే భారత్‌కు బయలుదేరడానికి కొన్ని గంటల ముందు పరిస్థితి ఒక్కసారిగా మారిపోయింది. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ నుంచి వచ్చిన సమాచారంతో ఆమె వీసా రద్దయినట్లు సమాచారం.
అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తయిన తర్వాత చివరి నిమిషంలో తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం సహజంగానే వివాదానికి దారితీసింది. వీసా ఇవ్వడానికి ముందు పరిశీలించాల్సిన అంశాలన్నీ అప్పుడే పరిశీలించారా? అలా అయితే ప్రయాణానికి ముందు ఎందుకు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు? మధ్యలో కొత్తగా ఏమైనా సమాచారం అందిందా? అన్న ప్రశ్నలు ఇప్పుడు వినిపిస్తున్నాయి.
మోదీని ప్రశ్నించిన జర్నలిస్టు కావడమే కారణమా?
ఈ వివాదంలో గతంలో చోటుచేసుకున్న మరో ఆసక్తికరమైన అంశం. నార్వేలో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రారంభించిన సమయంలో హెలెలింగ్ స్వెండ్సెన్ వార్తల్లో నిలిచారు. జైంట్ ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్‌లో భారత్‌కు సంబంధించిన అంశంపై ఆమె నేరుగా మోదీని ప్రశ్నించారు. అయితే ఆ ప్రశ్నకు ప్రధాని ఇవ్వకుండానే మీడియా సమావేశం నుంచి వెళ్లిపోయారనే విషయం అప్పట్లో చర్చనీయాంశమైంది.
ఇప్పుడు అదే జర్నలిస్టుకు భారత్‌లో పెట్టే అవకాశం చివరి నిమిషంలో ఆగిపోవడంతో గత ఘటనపై ప్రస్తుత పరిణామంతో ముడిపెడుతూ పలువురు సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అప్పట్లో ప్రధాని మోదీని ప్రశ్నించినందుకే ఇప్పుడు ఆమె పర్యటనకు అడ్డంకులు ఏర్పడాయా? అన్నది సోషల్ మీడియాలో చర్చకు వస్తోంది.
అయితే ఈ రెండు ఘటనల మధ్య ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉందని నిర్ధారించిన ఆధారాలు ఇప్పటివరకు బయటకు రాలేదు. వీసా రద్దుకు కేంద్రం అధికారికంగా కారణాలు వెల్లడించినందున, గతంలో జరిగిన ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్ ఘటననే ప్రస్తుత నిర్ణయానికి కారణంగా భావించడం తొందరపాటే అవుతుంది.
హెలె లింగ్ ఆవేదన.. ఎంబాసీకి క్లీన్ చిట్
వీసా రద్దుపై హెలె లింగ్ సోషల్ మీడియా వేదిక ఎక్స్‌లో స్పందించారు. ఓస్లోలోని భారత రాయబార కార్యాలయ అధికారులు వీసా ప్రక్రియలో ఎంతో మర్యాదగా వ్యవహరించారని, తనకు అవసరమైన సహకారం అందించారని తెలిపారు. ఈ వ్యవహారంలో రాయబార కార్యాలయం వైపు నుంచి ఎలాంటి తప్పు లేదని స్పష్టం చేశారు.
ఢిల్లీలోని కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ సమాచారం వల్లే తన ప్రయాణం రద్దు చేసుకోవాల్సి ఉందని పేర్కొంది. చెల్లుబాటు అయ్యేసా పత్రాలు తన వద్ద ఉన్నాయని, వాటిని పరిశీలించేందుకు అంతర్జాతీయ మీడియా సంస్థలకు ఆధారాలుగా సిద్ధంగా ఉన్నాయని తెలిపారు.
ముందుగానే వీసా నిరాకరించి ఉంటే తన ప్రయాణ ఏర్పాట్లు చేసుకునే పరిస్థితి వచ్చేది కాదని, అన్ని ఏర్పాట్లు చేసిన తర్వాత ఇలా జరగడం నిరాశ కలిగించిందని ఆమె ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. తన పోస్టును కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షాకు కూడా ట్యాగ్ చేశారు.
మహువా మోయిత్రా ప్రశ్నలు.. దౌత్యపరమైన చర్చ
ఈ వ్యవహారంపై తృణమూల్ కాంగ్రెస్ ఎంపీ మహువా మొయిత్రా తీవ్రంగా స్పందించారు. ఒక విదేశీ ప్రతినిధికి అధికారికంగా వీసా ఇచ్చిన తర్వాత, ప్రయాణానికి కొన్ని గంటల ముందు దాన్ని రద్దు చేయడం.
ఇదే పరిస్థితి నార్వేలో భారత ప్రజాప్రతినిధులకు లేదా భారత పౌరులకు ఎదురైతే మన దేశం ఎలా ఉందని ఆమె ప్రశ్నించారు. నార్వే రాయబార కార్యాలయంలోని భారత విదేశాంగ, హోం మంత్రిత్వ శాఖల దృష్టికి తీసుకెళ్లాలని సూచించారు.
అంతర్జాతీయ సదస్సులకు విదేశీ నిపుణులను ఆహ్వానించడం ద్వారా భారత్ తన అంతర్జాతీయ సంబంధాలను, మేధో చర్చలను కొనసాగించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. అలాంటి వేదికలకు వచ్చే ప్రతినిధులకు చివరి నిమిషంలో ఇలాంటి అనుభవాలు ఎదురైతే దేశ ప్రతిష్టపై ప్రభావం పడుతుందని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.
పత్రికా స్వేచ్ఛకు పరీక్షా? ప్రభుత్వ భద్రతా నిర్ణయమా?
ఈ మొత్తం వ్యవహారంలో ప్రధానంగా చర్చించాల్సిన అంశం ఇదే. ఒకవైపు దేశ భద్రత, అంతర్గత భద్రతకు సంబంధించిన అంశాల్లో విదేశీ పౌరుల ప్రవేశంపై నిర్ణయం తీసుకునే ప్రభుత్వానికి ఉంటుంది. వీసా మంజూరైనంత మాత్రాన దేశంలోకి ప్రవేశానికి సంపూర్ణ హామీ లభించినట్లు కాదు. అవసరమైతే ప్రభుత్వాలు నిర్ణయాలను సమీక్షించవచ్చు.
మరోవైపు, అంతర్జాతీయ మీడియా ప్రతినిధులను ఆహ్వానించారు, అన్ని అనుమతులు ఇచ్చిన తర్వాత చివరి నిమిషంలో ఎలాంటి స్పష్టత లేకుండా వీసా రద్దు చేయడం పారదర్శకతపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతుంది. ముఖ్యంగా మీడియా స్వేచ్ఛ, ప్రజాస్వామ్యం వంటి వాటిని చర్చించడానికి వస్తున్న జర్నలిస్టు విషయంలో ఇలాంటి పరిణామం చోటుచేసుకోవడం మరింత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
ప్రభుత్వానికి భద్రతాపరమైన కారణాలు ఉంటే వాటికి తగిన విధంగా వివరించవచ్చు. అదే సమయంలో ఒక విదేశీ ప్రతినిధికి ఎదురైన అనుభవంపై అంతర్జాతీయ మీడియా ఎలాంటి అభిప్రాయం ఏర్పరుచుకుంటుందనేది కూడా విస్మరించలేని అంశం.
భారత్ సమ్మిట్‌కు ఇది ఎలాంటి సందేశం?
తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా నిర్వహిస్తున్న భారత్ సమ్మిట్‌కు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ రంగాలకు చెందిన ప్రతినిధులు హాజరవుతున్నారు. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో హైదరాబాద్‌ను చర్చలకు వేదికగా నిలబెట్టాలన్నది ఈ సదస్సు లక్ష్యం. అలాంటి సమయంలో ఒక కీలక ప్యానెలిస్ట్‌కు వీసా రద్దు కావడం నిర్వాహకులకు కూడా ఇబ్బందికరమైన పరిణామమే.
ఇది తెలంగాణ ప్రభుత్వానికి, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి మధ్య మరో రాజకీయ వివాదంగా మారుతుందా? అంతర్జాతీయ మీడియా సంస్థలు ఈ చర్యలను ఎలా చూస్తాయి? భవిష్యత్తులో భారత్‌లో జరిగే అంతర్జాతీయ సదస్సులకు విదేశీ జర్నలిస్టులు, మేధావులు హాజరయ్యే విషయంలో ఎలాంటి అభిప్రాయాలు వస్తాయి? అన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది.
హెలె లింగ్ స్వెండ్సెన్ వీసా రద్దు వ్యవహారం ఒక వ్యక్తి పర్యటనకు సంబంధించిన సాధారణ నిర్ణయంగా ముగిసిపోయేలా కనిపించడం లేదు. వీసా రద్దుకు అసలు కారణం ఏమిటో కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టం చేస్తేనే ఈ వివాదానికి తెరపడుతుంది. పత్రికా స్వేచ్ఛ, ప్రభుత్వ పారదర్శకత, అంతర్జాతీయ దౌత్య సంబంధాల చుట్టూ ఈ చర్చ లేకపోతే మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంది.
