చాప్టర్-1 బాధితురాలి వేషంలో పాకిస్థాన్.. ఐక్యరాజ్యసమితి వేదికపై పాత నాటకం, కొత్త సందర్భం
ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి బహిరంగ చర్చల వేదికపై మళ్లీ ఒకసారి తనకు బాగా అలవాటైన పాత్రలోకి జారుకుంది.
బాధితురాలి పాత్ర అనే అంశానికి వస్తే.. ఇందులో పైకి కనిపించేది ఒకటి. లోపల మరొకటిగా అంచనా వేస్తున్నారు. జమ్మూ–కాశ్మీర్ అంతర్జాతీయంగా ప్రకటించేందుకు, భారతదేశాన్ని దాడి చేసే దేశంగా చిత్రీకరించేందుకు, అంతర్జాతీయ చట్టం, శాంతి, స్థిరత్వం వంటి పదాలను తన నోట పెట్టుకుని ఇస్లామాబాద్లో మరోసారి అదన’ ప్రసంగం ప్రారంభించింది.
కానీ ఈ కథలో అసలు విరోధాభాసం, అంటే పైకి ఒకటి లోపలికి మరొకటి అనే నాటకం- ఇక్కడే ఉంది. దశాబ్దాలుగా ఉగ్రవాదాన్ని విదేశాంగ సాధనంగా ఉపయోగిస్తున్న పాకిస్థాన్.. తన అధికారిక సిద్ధాంతంలో కోతల ద్వారా భారతదేశాన్ని రక్తస్రావం చేయడం, భావజాలాన్ని స్థాపించుకున్న దేశం. ప్రపంచానికి శాంతి, చట్టబద్ధత, స్థిరత్వం గురించి ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడానికి ప్రయత్నించడం ఒక వింత. విడ్డూరం. ఇది కేవలం రాజకీయ వ్యూహం మాత్రమే కాదు, ఒక నైతికత లోపించడంతో సమానం కూడా. ఉగ్రవాదాన్ని ప్రభుత్వ విధానంగా ఉపయోగించే దేశం, శాంతి గురించి ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడం.. ఇదే పాకిస్థాన్ వాదనలోని అసలైన డొల్ల’త’నం.
ఈసారికి భారతదేశం ఈ నాటకాన్ని అంత తేలిగ్గా వదిలేయలేదు. ఐక్యరాజ్యసమితిలో భారత శాశ్వత ప్రతినిధి రాయబారి హరేష్ పర్వతనేని నేరుగా, స్పష్టంగా.. ఎలాంటి సున్నితత్వం లేకుండా పాకిస్థాన్ను సరిహద్దు ఉగ్రవాదం ప్రోత్సహించకుడిగా, ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్కు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే దేశంగా ఎత్తి చూపారు.
చాప్టర్-2 భారత ప్రతిస్పందన.. సరిహద్దు ఉగ్రవాదంపై నేరుగా బహిరంగ ఆరోపణ. రాయబారి హరేష్ పర్వతనేని చేసిన వ్యాఖ్యలు, కేవలం ఒక డిప్లొమాటిక్ రిప్లై కాదు. అవి భారతదేశం యొక్క దీర్ఘకాలిక అనుభవం, చారిత్రక బాధ, భద్రతా వాస్తవికతల సమ్మేళనం.
ఆయన ఈ ప్రదర్శన ఎంతో స్పష్టంగా గుర్తు చేశారు. స్వతంత్ర భారతదేశం తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి రోజుల్లోనే పాకిస్తాన్ ముందస్తు దాడులు, సరిహద్దు దురాక్రమణ, ఉగ్రవాదం రూపంలో ఎదురుచూడాల్సి వచ్చింది. దాని అనేక గాయాలు భారతదేశాన్ని రక్తం స్రవించేలా చేయడం అనే పాకిస్థాన్ సిద్ధాంతం, రాష్ట్ర విధానానికి కేంద్రబిందువుగా ఉన్నదని, ఐక్యరాజ్యసమితి వేదికపై భారత ప్రతినిధి బహిర్గతం చేశారు.
సరిహద్దు ఉగ్రవాదం నుంచి తనను తాను రక్షించుకోవడానికి భారతదేశానికి పూర్తి హక్కు ఉంది.
ఇది కేవలం ఒక రాజకీయ వాదన కాదు. అంతర్జాతీయ చట్టం ప్రకారం కూడా, ఏ దేశానికైనా తన భూభాగం, తన ప్రజల భద్రతను కాపాడుకోవడానికి స్వీయరక్షణ హక్కు ఉంది. పాకిస్థాన్ కుట్ర పూరిత బుద్ధిలోంచి పుట్టుకొచ్చిన రక్తసిక్త ఫలితాలు.
భారతదేశం ఇప్పుడు ప్రపంచానికి ఒక స్పష్టమైన సందేశం వస్తోంది. ఇకపై మేము దేన్నీ సాఫ్ట్ గా చెప్పాలనుకోవడం లేదు. కారకులెవరో కుండబద్దలు కొడుతూ చెప్పే కఠిక వాస్తవం.
చాప్టర్-3 ఈసారి భారత ప్రతిస్పందన ఎందుకు మరింత కఠినంగా వచ్చింది? అని చూస్తే.. భారత ప్రతిస్పందనకు తక్షణ కారణం పాకిస్థాన్ ఉప ప్రధాన మంత్రి ఇషాక్ దార్ ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలిలో జమ్మూ–కాశ్మీర్ మళ్లీ లేవనెత్తడం, అలాగే భారతదేశం సింధు జలాల ఒప్పందంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తడం.
ఇది కూడా ఒక విరోధాభాసమే. అంటే పైకొకటి, లోపలికొకటి అన్నమాట. సింధు జలాల ఒప్పందం ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఉదారమైన జల ఒప్పందాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. భారతదేశం తనకు చట్టబద్ధంగా ఉన్న హక్కుల కంటే కూడా, సహనం ప్రదర్శించిన సందర్భాలే ఎక్కువ. అయినప్పటికీ, పాకిస్తాన్ తన అంతర్గత వైఫల్యాలను, నీటి నిర్వహణలో తన నిర్లక్ష్యాన్ని, రాజకీయ అస్థిరతను దాచిపెట్టడానికి, ఈ ఒప్పందాన్ని కూడా ఒక రాజకీయ ఆయుధంగా ఉపయోగించడానికి ప్రయత్నిస్తోంది.
అయితే, ఈసారి భారత ప్రతిస్పందన కేవలం సింధు జలాల ఒప్పందం గురించి కాదు. చైనా–పాకిస్థాన్ సంయుక్త ప్రకటన, అందులో జమ్మూ–కాశ్మీర్, సీపీఐసీ, సరిహద్దు జల సహకారం వంటి పదాల వినియోగం.. ఇవన్నీ కలిపి తాజా వ్యూహాత్మకంగా కనిపించాయి. జమ్మూ, కాశ్మీర్, లడఖ్ – ఇవి భారతదేశంలో అంతర్భాగం, విడదీయరాని భాగం. ఇందులో మరో చర్చకు తావు లేదు.
చాప్టర్-4 సీపీఐసీ – చట్టపరంగా, వ్యూహాత్మకంగా, వాస్తవికంగా చూస్తే.. చైనా–పాకిస్థాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ సీపీఐసీను సంవత్సరాల పాటు ఒక గేమ్ ఛేంజర్ అన్నారు. బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్కు మ’కుటాయ’మానం అన్నారు. పాకిస్తాన్ ఆర్థిక పునరుజ్జీవనానికి బిలియన్ డాలర్ల రాచ, మార్గంగా ప్రచారం చేశారు.
కానీ భారతదేశం దృష్టిలో సీపీఐకి మూడు ప్రధాన సమస్యలు ఉన్నాయి. వాటిలో మొదటిది సమస్య. సీపీఐసీసీ కీలక భాగాలు, అంతర్జాతీయంగా భారతదేశ భూభాగంగా గుర్తించబడిన, కానీ ప్రస్తుతం పాకిస్థాన్లో పాకిస్థాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్ (పీఓకే )గుండా వెళుతుంది. అంతర్జాతీయ చట్టం ప్రకారం, ఒక దేశం ఆక్రమించిన ప్రాంతంలో, ఆ ప్రాంతం- అసలు సార్వభౌమాధికారి అంటే భారతదేశాన్ని.. సంప్రదించకుండా, మూడో దేశమైన చైనాతో కలిసి భారీ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులు చేపట్టడం.. ఇది సార్వభౌమాధికార ఉల్లంఘన కింద పరిగణిస్తారు.
ఇక పోతే మరో ముఖ్యమైన అంశం. సార్వభౌమాధికార సమస్య. భారత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టంగా ప్రకటించింది. ఇందువల్ల.. PoK గుండా వెళ్లే CPEC భాగాలు, భారతదేశం దృష్టిలో చట్టవిరుద్ధమైనవి, అక్రమమైనవి, ఆమోదయోగ్యం కానివి.
వాస్తవిక ఆర్థిక భద్రతా సమస్య ఎలాంటిదో చూస్తే.. పాకిస్థాన్ అప్పుల్లో కూరుకుపోయింది. సీపీఐసీ ప్రాజెక్టుల వల్ల వచ్చిన అప్పు భారం, వడ్డీ చెల్లింపులు, చైనా కంపెనీలకు ఇచ్చిన ప్రాధాన్యత. ఇవన్నీ కలిపి పాకిస్థాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై మరింత ఒత్తిడి తెచ్చాయి. అదే సమయంలో, పాకిస్థాన్లోని.. చైనా కార్మికులపై పదేపదే దాడులు, బలూచిస్తాన్, గ్వాదర్, కారకోరంలోని భద్రతా సమస్యలు. ఇవన్నీ సీపీసీను ఒక భద్రతా ప్రమాదంగా కూడా మార్చాయి.
సీపీఐసీ విషయంలో పత్రికా ప్రకటనలు ఎలా ఉంటాయంటే, ఇదొక గేమ్ ఛేంజర్గా వర్ణించేవారు. నిజానికి అప్పు, అస్థిరత, భద్రతా సంక్షోభాల కారిడార్ గా చెప్పాల్సి ఉంటుంది.
చైనా–పాకిస్థాన్ వాదన, భారత అభ్యంతరం అనే అంశం పరిశీలిస్తే.. చైనా–పాకిస్థాన్ సంయుక్త ప్రకటనలో మరో ఆసక్తికరమైన పదం కనిపించింది. సరిహద్దు జల సహకారం అనే విషయం.. భారతదేశం ఒక ప్రాథమిక ప్రశ్న లేవనెత్తింది. చర్చిస్తున్న ప్రాంతాలలో చైనా, పాకిస్తాన్లకు ప్రత్యక్ష భూసరిహద్దు లేదు.
అలాంటప్పుడు సరిహద్దు జల సహకారం అంటే ఏమిటి? అని ప్రశ్నించుకుంటే.. దాని అర్థం స్పష్టంగా ఉంది. ఇది భారతదేశ భూభాగాన్ని పరోక్షంగా చర్చలోకి లాగేందుకు చేసిన ప్రయత్నం. పీవోకే ప్రాంతం గుండా ప్రవహించే నదులు, హిమాలయ ప్రాంతంలోని జల వనరులు.. ఇవన్నీ భారతదేశ సార్వభౌమాధికార పరిధిలోకి వస్తాయి.
అందువల్ల, చైనా–పాకిస్థాన్ సరిహద్దు జల సహకారం అనే పదాన్ని ఉపయోగించడం, భారతదేశం దృష్టిలో ఆక్రమణను చట్టబద్ధం చేయాలనే ప్రయత్నం, భారత సార్వభౌమాధికారాన్ని సవాలు చేయాలనే రాజకీయ సంకేతం. సరిహద్దు జల సహకారం అనే పదం సంగతేంటో చూస్తే.. వాస్తవానికి భారత భూభాగాన్ని పరోక్షంగా చర్చలోకి లాగేందుకు చేసిన రాజకీయ ప్రయత్నం.
చాప్టర్-6, పాకిస్థాన్–చైనా సమావేశం, సీపీఐసీ పునరుద్ధరణ, భద్రతా వాస్తవికత విషయానికి వస్తే.. బీజింగ్లో పాకిస్థాన్ ప్రధానమంత్రి షెహబాజ్ షరీఫ్, చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్పింగ్తో సమావేశమైన తర్వాత విడుదలైన సంయుక్త ప్రకటనలో.. CPECను పునరుద్ధరించాలి, అత్యున్నత నాణ్యతను సాధించాలి. గ్వాదర్ పోర్టు, కారకోరం హైవే, ఖుంజెరాబ్ కనుమ మార్గాలను అభివృద్ధి చేయాలి అనే ప్రకటనలు గుప్పించారు.
పాకిస్తాన్- చైనా కార్మికుల భద్రతను మెరుగుపరుస్తామని హామీ ఇవ్వాల్సి వచ్చింది. ఇది ఒక్కటే CPEC అసలు నిజాన్ని బయట పెడుతోంది.
పర్యావసానం-ప్రాజెక్టులు నిలిచిపోవడం, భద్రతా పరిస్థితి క్షీణించడం, స్థానిక ప్రజల్లో అసంతృప్తి పెరగడం.. చైనా కూడా ఇప్పుడు పెట్టుబడుల విషయంలో మరింత జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తోంది.
అంటే, ఒకప్పుడు గేమ్ ఛేంజర్ గా ప్రచారం చేసిన సీపీఐ, ఇప్పుడు పాకిస్థాన్కు ఆర్థిక భారంగా, చైనాకు భద్రతా ప్రమాదంగా, రాజకీయ అస్థిరతకు కారణంగా మారింది.
చాప్టర్-7.. కాశ్మీర్పై పాకిస్థాన్ వ్యామోహం అంశంపై ఒక పరిశీలి చేస్తే.. ప్రపంచం మారింది. అయితే పాక్ వినిపించే కథనం మాత్రం మారలేదు. అది అలాగే ఉంది. పాకిస్థాన్ ఇప్పటికీ తన పాత వ్యూహాన్నే అనుసరిస్తోంది. భారత భూభాగంపై అభ్యంతరం చెబుతూనే ఉంది. జమ్మూ–కాశ్మీర్ సమస్యను అంతర్జాతీయీకరించడానికి ప్రయత్నిస్తూనే ఉంది. చైనాపై దౌత్యపరమైన రక్షణ కోసం ఆధారపడుతూనే ఉంది. ఐక్యరాజ్యసమితి వేదికపై విక్తిమ్ యాంగిల్ ని వినిపిస్తూనే ఉంది.
కానీ ఒక కీలక మార్పు జరిగింది. ప్రపంచం ఇలాంటి కథలు వినడం మానేసింది. ఇది కోల్డ్ వార్ జమాన. 1990ల దశకం, 9/11 ఆ తర్వాతి కాలం. ఈ మూడు దశల్లో పాకిస్తాన్ తన వ్యూహాత్మక మూలధనాన్ని అమెరికా ఉపయోగించి, చైనా, పాశ్చాత్య దేశాలు దగ్గ’ర అవసరమైన మిత్రుడుగా నిలిచాయి. కానీ ఇప్పుడు.. ఉగ్రవాదంపై ప్రపంచ దృష్టి మరింత కఠినంగా మారింది.
ఆర్థిక పారదర్శకత, ఎఫ్ఏటీఎఫ్, గ్రే లిస్ట్ వంటి అంశాలు పాకిస్థాన్పై ఒత్తిడి తెచ్చాయి. భారతదేశం ఒక పెద్ద ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక శక్తిగా ఎదిగింది. గల్ఫ్ దేశాలు, పాశ్చాత్య దేశాలు, ఆసియా దేశాలు.. ఇవన్నీ భారతదేశంతో సంబంధాలను మరింతగా బలోపేతం చేస్తున్నాయి. పాకిస్తాన్ చేసే బీద అరుపులను ప్రపంచం ఇప్పుడు సందేహంతో, కొన్నిసార్లు నిర్లక్ష్యంతో చూస్తోంది.
శాంతిని నాశనం చేసే వ్యవస్థలకే ఆశ్రయం కల్పిస్తూ, శాంతి గురించి మాట్లాడలేరు.. ఇదే భారతదేశం ప్రపంచానికి చెబుతున్న అసలు సందేశం.
చాప్టర్-8.. న్యాయపర, రాజకీయ, సామాజిక కోణాల సమగ్ర సమీక్ష అన్న విషయానికి వస్తే..
అందులో మొదటిది న్యాయపరమైన కోణం. భారతదేశానికి స్వీయరక్షణ హక్కు ఉంది. సరిహద్దు ఉగ్రవాదం, పాకిస్తాన్ ప్రెరేపిత దాడుల నేపథ్యంలో ఇది అంతర్జాతీయ చట్టం ప్రకారం సమర్థించబడుతుంది.
పీవోకే గుండా వెళ్లే సీపీఐ భాగాలు, భారతదేశం దృష్టిలో సార్వభౌమాధికార ఉల్లంఘన కిందకు వస్తాయి. సరిహద్దు జల సహకారం అనే పదం, భారత భూభాగాన్ని పరోక్షంగా చర్చలోకి లాగేందుకు చేసిన రాజకీయ న్యాయపర ప్రయత్నం కూడా.
రెండోది- రాజకీయ కోణం. పాకిస్తాన్ అంతర్గత రాజకీయ వైఫల్యాలను, ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని, పాలనా లోపాలను దాచిపెట్టడానికి, కాశ్మీర్ శాశ్వత రాజకీయ ఆయుధంగా ఉపయోగిస్తోంది.
చైనా, పాకిస్తాన్ను తన వ్యూహాత్మక కారిడార్గా ఉపయోగించుకుంటూ, భారతదేశంపై భౌగోళిక ఒత్తిడి సృష్టించడానికి ప్రయత్నిస్తోంది.
భారతదేశం, ఇకపై భాషలో కాకుండా, నేరుగా, స్పష్టంగా, పేరుపేరునా పాకిస్థాన్–చైనా చర్యలను బహిర్గతం చేసే దిశగా కదులుతోంది.
మూడోది.. సామాజిక–మీడియా కోణం. పాకిస్థాన్ అంతర్గతంగా కూడా సీపీఐపై, చైనా ప్రభావంపై, అప్పుల బానిసత్వంపై విమర్శలు పెరుగుతున్నాయి. అంతర్జాతీయ మీడియా కూడా ఇప్పుడు సీపీఐసీను గేమ్ ఛెంజర్ గా కాకుండా, అప్పు, భద్రతా, అస్థిరతల కథగా చూడడం ప్రారంభించింది.
భారత మీడియా, దౌత్య వర్గాలు, వ్యూహాత్మక విశ్లేషకులు.. వీరు ఇప్పుడు పాకిస్థాన్ వాదనను సవాలు చేసే, బహిర్గతం చేసే, డాక్యుమెంట్ చేసే దిశగా మరింత చురుకుగా వ్యవహిస్తున్నారు.
ఫైనల్ స్టేట్మెంట్ ఏంటంటే, పాకిస్తాన్ బాధిత నాటకం ముగిసింది. వాస్తవాల యుగం
ఐక్యరాజ్యసమితి వేదికపై ఈసారి జరిగిన భారత–పాకిస్థాన్ మాటల మార్పిడి, ఒక పెద్ద మార్పుకు సంకేతంగా మారింది.
భారతదేశం ఇకపై రాజకీయ మార్పు పేరుతో వాస్తవాలను నీరుగార్చే దశలో లేదు.
పాకిస్తాన్ చెప్పే బాధిత కథనాన్ని, భారతదేశం చారిత్రక ఆధారాలు, ఉగ్రవాద దాడుల రికార్డులు, సార్వభౌమాధికార వాస్తవాలతో బద్దలుకొడుతోంది.
సీపీఐసీ, పీవో, సరిహద్దు జల సహకారం వంటి అంశాలు, భారతదేశం న్యాయపరంగా, వ్యూహాత్మకంగా, రాజకీయంగా తన స్థానాన్ని మరింత కఠినంగా, స్పష్టంగా ప్రపంచానికి సూచిస్తోంది.
-సీతారాం కంఠంనేని
ఈ విశ్లేషణ మీకు నచ్చితే, దయచేసి https://www.teluguone.com పోర్ ను ఫాలో అవ్వండి. లైక్ చేయండి. భాగస్వామ్యం చేయండి. మీ విలువైన అభిప్రయాలను తెలియజేయండి.
