భారతదేశంలో వివాహ వ్యవస్థకు, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు మధ్య ఉన్న సన్నని గీతపై అలహాబాద్ హైకోర్టు ఇటీవల ఒక సంచలన తీర్పు వెలువరించింది. ఒక వివాహితుడు తన భార్యకు దూరంగా ఉంటూ, మరొక మహిళతో పరస్పర అంగీకారంతో సహజీవనం చేయడం నేరం కిందకు రాదని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది. రాజ్యాంగం కల్పించిన వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను గౌరవించాల్సిన అవసరం ఉందని ఈ సందర్భంగా కోర్టు.
ఈ కేసు వివరాల్లోకి వెళితే.. ఉత్తరప్రదేశ్కు చెందిన ఒక వ్యక్తి తన భార్యకు విడాకులు ఇవ్వకుండానే మరో మహిళతో కలిసి ఉంటున్నాడు. సదరు వ్యక్తి భార్య పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయగా, ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేశారు. తనపై నమోదైన ఈ కేసును కొట్టివేయాలని కోరుతూ ఆ వ్యక్తి హైకోర్టును ఆశ్రయించగా, న్యాయస్థానాన్ని ధర్మాసనం ఈ కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది.
న్యాయమూర్తులు తమ తీర్పులో ఒక ముఖ్యమైన సూచన ఉదహరించారు. ఇద్దరు వయోజనులు పరస్పర అంగీకారంతో కలిసి ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, వారి ప్రైవసీలో జోక్యం చేసుకునే హక్కు ఎవరికీ ఉండదని చెప్పారు. గతంలో సుప్రీంకోర్టు ‘అడల్టరీ’ (వ్యభిచారం) కి సంబంధించిన ఐపీసీ సెక్షన్ 497ను రద్దు చేసి ఈ సందర్భంగా హైకోర్టు గుర్తు చేసింది.
వివాహబంధం బయట సంబంధాలు కలిగి ఉండటం నైతికంగా తప్పనిపించినా, అది క్రిమినల్ నేరం కాదని కోర్టు తేల్చి చెప్పింది. కేవలం సహజీవనం చేస్తున్నారనే కారణంతో ఒక వ్యక్తిపై క్రిమినల్ చర్యలు తీసుకోవడం చట్టవిరుద్ధమని, ఆ వ్యక్తిపై నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్ను కోర్టు రద్దు చేసింది. దీనివల్ల సమాజంలో నైతిక విలువలపై చర్చ జరుగుతున్నప్పటికీ, చట్టపరంగా ఇది నేరం కాదని స్పష్టమైంది.
అయితే, ఈ తీర్పుపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. సామాజిక కార్యకర్తలు ఈ తీర్పు వల్ల వివాహ వ్యవస్థ దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. భార్యకు న్యాయబద్ధంగా రావాల్సిన హక్కులు, గౌరవం ఈ నిర్ణయంతో ప్రశ్నార్థకం అవుతుందని వారు వాదిస్తున్నారు. మరోవైపు, న్యాయ నిపుణులు మాత్రం వ్యక్తిగత నిర్ణయాల్లో ప్రభుత్వం లేదా చట్టంతో జోక్యం చేసుకోకూడదనే ఉద్దేశ్యంతో కోర్టు ఈ నిర్ణయం తీసుకుందని మద్దతు పలుకుతోంది.
రాబోయే రోజుల్లో ఇలాంటి కేసులు మరిన్ని వెలుగులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా విడాకుల ప్రక్రియ ఆలస్యమవుతున్న తరుణంలో, చాలామంది ఇలాంటి సహజీవన మార్గాలను ఎంచుకుంటున్నారు. ఈ తీర్పు భవిష్యత్తులో ఇలాంటి వివాదాలకు ఒక ప్రామాణికంగా నిలిచే అవకాశం ఉందని న్యాయవాదులు భావిస్తున్నారు.
